گره های صنعت تجدیدپذیر همچنان ناگشوده می ماند
به گزارش آموزشگاه ما، در صورت تحقق کامل بودجه 4400 میلیارد تومانی مندرج در قانون بودجه سال 1400، تنها 70 درصد منابع اقتصادی مورداحتیاج ظرفیت نصب شده موجود را تأمین خواهد نمود. بنابراین افزایش چهار برابری بودجه نمی تواند منتج به افزایش ظرفیت گردد؛ و در این صورت، میزان پرداخت به نیروگاه ها همانند سال های گذشته سیر نزولی خواهد داشت. برای آنکه ساتبا بتواند جوابگوی کامل ظرفیت موجود باشد، بودجه ای بین 5، 800 تا 6، 200 میلیارد تومان احتیاج است.

محمد ساتکین، معاون وزیر نیرو و رئیس سازمان انرژی های تجدید پذیر (ساتبا) چندی پیش از افزایش 5.4 برابری بودجه سالیانه تجدیدپذیرها در سال 1400 اطلاع داد و این امر را موجب سرعت بخشیدن توسعه انرژی های تجدید پذیر در ایران دانست. بخش خصوصی سرمایه گذار در حوزه تجدیدپذیرها (انجمن صنفی انرژی های تجدید پذیر ایران) درباره فرایند افزایش بودجه و نقش نهادهای مؤثر بر این مصوبه مجلس و اثرش بر توسعه صنعت تجدیدپذیرها و برطرف مسائل صاحبان نیروگاه ها را می گویند. گفته های بهنام ترکاشوند، نایب رئیس انجمن انرژی های تجدید پذیر و محمدامین زنگنه رئیس کارگروه اقتصادی و سرمایه گذاری و عضو انجمن انرژی های تجدیدپذیر ایران را بخوانید.
بودجه تجدیدپذیرها به گفته آقای ساتکین رئیس ساتبا 5.4 برابر شده است؛ اگر ازنظر شما صحیح است آیا شامل منابع جدید اقتصادی هم می گردد یا اینکه همان منابع اقتصادی پیش بینی شده در قوانین قبلی است که پس از چندین سال، امسال اجرایی می گردد؟
زنگنه: در بودجه سال گذشته طبق ماده 5 قانون حمایت از صنعت برق، 10 درصد از محل عوارض برق تا سقف 280 میلیارد تومان محاسبه و جمعاً 1100 میلیارد تومان بودجه برای تجدیدپذیرها معین شد و از این محل 55 درصد به ساتبا و 45 درصد به توانیر تعلق گرفت و طبق قانون اعتبارات تخصیص یافت. در قانون بودجه امسال اولین منبع اقتصادی که باعث افزایش بودجه تجدیدپذیرها شده افزایش عوارض برق ناشی از افزایش 7 درصدی سالانه قیمت برق است و نیز افزایش 800 میلیارد تومانی از محل تبصره 15 قانون بودجه که مقررشده است صنایع انرژی بر 8000 میلیارد تومان به نرخ ECA برق خریداری نمایند که 10 درصد این مبلغ یعنی 800 میلیارد تومان به عوارض اضافه شده است و درنتیجه امسال سهم تجدیدپذیرها از عوارض به 1900 میلیارد تومان افزایش پیدا کرد.
دومین منبع اقتصادی که در قانون بودجه امسال سبب افزایش بودجه تجدیدپذیرها شد اجرای قانون اصلاح الگوی مصرف مصوب سال 1390 است که تابه حال اجرایی نشده بود، بر این اساس طبق تبصره 3 ماده 61 قانون اصلاح الگوی مصرف، درآمدهای حاصل از صرفه جویی سوخت محاسبه و به وزارت نیرو پرداخت می گردد. سپس به وسیله آن وزارتخانه به شرکت های تجدید پذیر پرداخت می گردد. امسال برای اولین بار مجلس این قانون را در بودجه اجرایی نموده و تا سقف 2400 میلیارد تومان اعتبار در نظر گرفته است.
سومین منبع اقتصادی که در قانون بودجه امسال سبب افزایش بودجه تجدیدپذیرها شده بر اساس تبصره 2 ماده 61 قانون اصلاح الگوی مصرف است که مقرر نموده برقی را که ساتبا از شرکت ها خریداری می نماید در بازار برق، بازفروش کند. درنتیجه قانون از این محل 135 میلیارد تومان درآمد برای ساتبا در نظر گرفته که این مسئله هم امسال برای اولین بار اجرایی می گردد.
در جمع بندی باید بگویم که در قانون بودجه امسال سه رقم 1900، 135 و 2400 میلیارد تومان و مجموعاً 4400 پیش بینی شده که با 1100 سال گذشته مقایسه کنیم صحبت آقای ساتکین کاملاً صحیح است و درواقع بودجه ساتبا نسبت به بودجه سال گذشته چهار برابر شده است.
2400 میلیارد تومان درآمدهای حاصل از صرفه جویی سوخت را مجلس بر چه اساسی در قانون بودجه مصوب نموده است؟
زنگنه: قاعدتاً بر اساس مقدار سوخت (گاز، مازوت، گازوئیل) و به قیمت صادراتی سوخت مذکور که ساتبا صرفه جویی می نماید، محاسبه شده؛ اما ازآنجایی که قیمت دقیق صادرات گاز معین نیست شاید مبلغ 2400 میلیارد تومان را به طور تقریبی در نظر گرفته اند.
کدام نهادها در اجرایی شدن قوانینی که سال هاست از تصویب آن ها می گذرد نقش اثرگذارتری دارد؟
زنگنه: در این مورد کوشش جمعی انجام شده است؛ طی آنالیز قانون بودجه از طرف انجمن صنفی انرژی های تجدید پذیر اتاق بازرگانی ایران هرروز یک نفر برای مذاکره با نمایندگان در مجلس حضور داشت؛ همچنین کوشش های آقای ساتکین برای پیشنهاد طرح از طرف آقای عباسی، رئیس کمیسیون انرژی مؤثر بود و مهم ترین فرد اثرگذار در راستا افزایش بودجه آقای عباسی بودند.
افزایش بودجه چه تأثیری بر شرایط رو به ورشکستگی شرکت های تجدید پذیر دارد آیا ساتبا توان پرداخت بدهی های خود به صاحبان نیروگاه ها را دارد؟ این افزایش بودجه چه نقشی در توسعه صنعت تجدید پذیر خواهد داشت؟
ترکاشوند: به منظور آنالیز نقش افزایش بودجه در توسعه صنعت انرژی های تجدید پذیر، ذکر این نکته الزامی است که اگرچه بودجه تخصیص یافته به این صنعت در سال 1399 افزایش چهار برابری داشته اما این میزان افزایش بودجه باید با میزان مصرف بودجه سنجیده گردد و نه با میزان بودجه سال گذشته. از سویی دیگر، از محل بودجه اختصاص یافته به ساتبا در سال 1398 حدود 55 درصد مطالبات پرداخت شد؛ اما به دلیل غیرواقعی بودن سقف بودجه ساتبا، از سال 1398 تا به امروز بخشی از مطالبات باقی مانده است.
در سال 99 برای بودجه سال 99 ساتبا چه اتفاقی افتاد؟
ترکاشوند: بودجه ساتبا صددرصد دریافت شد، اما با 1100 میلیارد تومان فقط توانست 27 درصد مطالبات ظرفیت موجود نصب شده را پرداخت کند؛ لذا بودجه سال گذشته ساتبا کفاف ظرفیت موجود را نمی داد. با فرض ثابت ماندن ظرفیت امسال به نسبت سال گذشته (که البته اضافه خواهد شد) و دریافت کامل 4400 میلیارد تومان بودجه معین شده سال 1400، فقط حدود 70 درصد بودجه برای ظرفیت موجود تأمین خواهد، با در نظر دریافت اختلاف محاسباتی 30 درصدی ضریب تعدیل بین محاسبات بخش خصوصی و محاسبات ساتبا، تأمین 70 درصدی ظرفیت موجود قابل درک خواهد بود. برای آنکه ساتبا بتواند جوابگوی ظرفیت موجود باشد، برآورد بودجه ای بین 5800 تا 6200 میلیارد تومان منطقی به نظر می رسد. بنابراین نمی توان این طور در نظر گرفت که افزایش چهار برابری بودجه می تواند منتج به افزایش ظرفیت گردد؛ چراکه در این صورت، درصد پرداختی به نیروگاه ها همانند سال های گذشته سیر نزولی خواهد داشت.
آیا ساتبا می تواند از این بودجه بدهی های سال گذشته خود به نیروگاه ها را پرداخت کند؟
زنگنه: ساتبا کوشش می نماید در آیین نامه اجرایی تبصره بند 15 قانون بودجه 1400 قید کند که این پول هم برای پرداخت بدهی های امسال و هم برای بدهی های سال گذشته هزینه گردد. لذا درصورتی که پس از پرداخت صورت شرایط های امسال نیروگاه داران پولی باقی بماند، می تواند از این محل جهت بازپرداخت مطالبات سال های قبل اقدام کند.
ترکاشوند: در صورت تحقق یافتن بودجه مذکور در عمل، نیازهای سال 1400 تأمین و بخشی از بدهی های سال 1398 و 1399 نیز پرداخت خواهد شد؛ اما ازآنجاکه عمدتاً پیش بینی ها در عمل محقق نمی گردد درآمد حاصله نه تنها کفاف ظرفیت موجود را به طور کامل نمی دهد؛ بلکه تنها می تواند بخشی از بدهی های سال 1399 و بخشی از صورت شرایط های سال 1400 را پوشش دهد.
زنگنه: اولویت اصلی ساتبا این است که ابتدا صورت شرایط 1400 را از محل این بودجه پرداخت کند و اگر مبلغی اضافه ماند صورت شرایط سال های قبل را نیز پرداخت نمایند.
ترکاشوند: شرایط مذکور به دلیل تعدیل و پرداخت جریمه در صورت تأخیر، بی شک مسائلی را برای دولت ایجاد خواهد نمود.
زنگنه: بودجه امسال یک قدم عظیم برای تجدیدپذیرها محسوب می گردد ازاین جهت که درآمد تجدیدپذیرها طبق تبصره 3 ماده 61 قانون اصلاح الگوی مصرف و از محل سوخت صرفه جویی شده به دلار خواهد بود ازآن جهت که طبق قانون سوختی که قابلیت صادرات دارد و صرفه جویی می گردد یا باید به نرخ صادراتی محاسبه و به ساتبا پرداخت گردد یا اجازه صادرات به بخش خصوصی بدهند؛ بنابراین شرکت ها در پیک های تورمی، متضرر نمی شوند هم زمان که ضریب تعدیل بالا می رود، درآمدها نیز افزایش می یابد. به نظر من مهم ترین کار این است که هرچه زودتر بخش خصوصی به همراه ساتبا و وزارت نیرو و وزارت نفت آیین نامه اجرایی برای این بند بنویسند، آیین نامه ای که قابلیت اجرا داشته باشد، در این صورت می توان به توسعه این صنعت امیدوار بود.
برای اینکه این آیین نامه قابلیت اجرایی داشته باشد چه تمهیداتی را پیشنهاد می کنید؟
زنگنه: باید با وزارت نفت مذاکره کرد تا معین گردد سوخت صرفه جویی شده را که قصد دارند محاسبه نمایند از کدام نوع سوخت گاز، گازوئیل، مازوت یا نفت خام خواهد بود؛ البته بر اساس تجربه مشابهی که در خصوص نیروگاه های سیکل ترکیبی وجود دارد و ازآنجایی که مبنای محاسبه برای آن ها نفت خام بود پیش بینی می گردد برای تجدیدپذیرها هم نفت خام را مبنای محاسبه قرار دهند.
ترکاشوند: با عنایت به کوشش های بی وقفه و چندین ساله فعالان تجدید پذیر و نیز با در نظر دریافت سابقه قانون اصلاح الگوی مصرف -که در اسفند 1389 در مجلس تصویب و در سال 1390 به دولت ابلاغ شد، امسال برای نخستین بار استناد به اسناد بالادستی در قانون بودجه آمده است. با توجه به مفاد دستورالعمل اجرایی، انتظاری جز جدیت در پیگیری امور نمی رود؛ در غیر این صورت اجرایی نشدن بودجه احتمال دارد و در این صورت مجدداً در سال 1400 مبلغ هنگفتی از مطالبات بازخواهد ماند.
مراحل تدوین آیین نامه اجرایی در چه مرحله ای است؟
ترکاشوند: در حال حاضر دستورالعمل اجرایی قانون بودجه در ساتبا در حال تهیه و تدوین است و طبق گفته آقای ساتکین پیش بینی می گردد این قانون، تیرماه از ضمانت اجرایی برخوردار گردد.
(منبع: زیست آنلاین)
منبع: اتاق بازرگانی ایران